📌 योजनेचा परिचय

• योजनेचे नाव : पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026
• सुरू झाली : २ जून २०२६ [citation:2][citation:6]
• सुधारित GR : १५ जुलै २०२६ [citation:6][citation:7]
• विभाग : कृषी विभाग, महाराष्ट्र सरकार
• लाभार्थी : महाराष्ट्रातील सुमारे ५६ लाख शेतकरी [citation:1][citation:6]
• एकूण खर्च : ₹४०,९८० कोटी [citation:4][citation:9]

🎯 योजनेचा उद्देश

• उद्देश : शेतकऱ्यांना अल्पकालीन पीक कर्जातून कायमस्वरूपी दिलासा देणे [citation:10]
• दीर्घकालीन फायदा : शेतकऱ्यांना पुन्हा बँकिंग प्रणालीशी जोडणे, आर्थिक ताण कमी करणे [citation:6]

✅ पात्रता निकष [citation:10]

• कर्ज कालावधी : १ एप्रिल २०१९ ते ३१ मार्च २०२५ दरम्यान घेतलेली अल्पकालीन पीक कर्जे
• बकाया अट : कर्ज ३० सप्टेंबर २०२५ रोजी बकाया असणे आवश्यक
• कर्जाची रक्कम : मूळ रक्कम + व्याज मिळून ₹२ लाख पर्यंत
• बँकांचा समावेश : राष्ट्रीयीकृत बँका, सहकारी बँका, ग्रामीण बँका व खासगी बँका [citation:10]
• जमीन मालकी : जमिनीच्या आकारावर कोणतीही अट नाही [citation:10]

🚫 अपात्रता निकष [citation:6][citation:10]

• जनप्रतिनिधी : सदस्य व माजी आमदार/खासदार, स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे पदाधिकारी
• सरकारी कर्मचारी : सरकारी व निम-सरकारी कर्मचारी (निवृत्तीसह)
• करदाते : आयकर भरणारे शेतकरी (करपात्र उत्पन्न असलेले)
• सहकारी संस्था : सहकारी संस्थांचे पदाधिकारी व कर्मचारी

💰 लाभ [citation:1][citation:10]

• कर्जमाफी : ₹२ लाख पर्यंतचे संपूर्ण कर्ज माफ
• OTS : ₹२ लाख पेक्षा जास्त कर्ज असल्यास, शेतकऱ्याने अतिरिक्त रक्कम भरल्यास ₹२ लाख सरकार देते
• प्रोत्साहन : नियमित कर्ज फेडणाऱ्यांना ₹५०,००० रोख प्रोत्साहन [citation:1][citation:10]

🔄 वन-टाइम सेटलमेंट (OTS) [citation:10]

• OTS म्हणजे : जर शेतकऱ्याचे कर्ज ₹२ लाख पेक्षा जास्त असेल, तर त्याने प्रथम ₹२ लाखापेक्षा जास्त रक्कम बँकेत जमा करावी.
• अंतिम मुदत : अतिरिक्त रक्कम भरण्यासाठी ३१ मार्च २०२७ पर्यंत मुदत [citation:10]
• लाभ : अतिरिक्त रक्कम भरल्यानंतर, सरकार ₹२ लाख शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा करेल.

🎁 प्रोत्साहन (Incentive) [citation:8][citation:10]

• कोण पात्र? : २०२२-२३, २०२३-२४ व २०२४-२५ या तीन वर्षांपैकी कोणत्याही दोन वर्षांत नियमित कर्ज फेडणारे [citation:10]
• रक्कम : ₹५०,००० रोख प्रोत्साहन
• किमान रक्कम : जर कर्ज ₹५०,००० पेक्षा कमी असेल, तर प्रत्यक्ष भरलेल्या रकमेइतके प्रोत्साहन (किमान ₹५,०००) [citation:10]
• सूचना : कर्जमाफी (₹२ लाख) घेणाऱ्यांना प्रोत्साहन मिळणार नाही [citation:10]

📄 आवश्यक कागदपत्रे [citation:10]

• आधार कार्ड : आधार प्रमाणीकरण अनिवार्य
• AgriStack नोंदणी : लाभासाठी अनिवार्य [citation:6][citation:10]
• बँक खाते : कर्ज खात्याशी आधार लिंक असणे आवश्यक
• उत्पन्न प्रमाणपत्र : आवश्यकता असल्यास
• स्वयंघोषणापत्र : अपात्रता अटींचे पालन करण्याचे

📝 प्रक्रिया [citation:6][citation:7]

• अर्ज पद्धत : योजना पूर्णपणे ऑनलाइन आहे. बँका स्वतः शेतकऱ्यांची माहिती पोर्टलवर देतात. [citation:10]
• Step-by-step :
  १) बँकांकडून माहिती पोर्टलवर अपलोड
  २) पात्रता तपासणी (वगळण्यात आलेल्यांची यादी तयार)
  ३) लाभार्थी यादी प्रसिद्ध (गावपातळीवर, बँक शाखांमध्ये)
  ४) पात्र शेतकऱ्यांना SMS सूचना
  ५) आधार प्रमाणीकरण (३२,००० आपले सरकार सेवा केंद्रे)
  ६) AgriStack वर नोंदणी
  ७) लाभाची रक्कम DBT द्वारे थेट कर्ज खात्यात
• Aadhaar Authentication : आधार क्रमांक किंवा Unique ID वापरून करता येते [citation:7]

📅 महत्त्वाच्या तारखा

📢 नवीन अपडेट्स

• ₹५०,००० मर्यादा रद्द : २०१९ योजनेचा लाभ घेतलेल्या १३ लाख शेतकऱ्यांना आता ₹२ लाख पर्यंत पूर्ण लाभ [citation:1][citation:5][citation:8]
• २०२६-२७ ची अट शिथिल : नियमित परतफेडीसाठी २०२६-२७ या वर्षाची अट काढून टाकली [citation:1][citation:8]
• प्रथम लाभार्थी यादी : ७ जिल्ह्यांतील ५५३ शेतकऱ्यांची यादी जाहीर [citation:4][citation:7]
• एकूण खर्च : ₹३६,५८५ कोटीवरून ₹४०,९८० कोटी केला [citation:4][citation:9]
• आधार प्रमाणीकरण : ३२,००० आपले सरकार सेवा केंद्रे उपलब्ध [citation:6]

❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

📚 संदर्भ व स्रोत (Citations & References)

• [1] ThePrint – Cabinet approves changes to farm loan waiver
• [2] Times of India – Cabinet amends loan waiver scheme
• [3] Daily Pioneer – Maharashtra eases loan waiver norms
• [4] UNI – First phase list of 553 beneficiaries
• [5] Indian Express – Farmers now eligible for Rs 2 lakh
• [6] Lokmat Times – Govt launches Rs 36,585 crore scheme
• [7] The Hindu – Rollout begins, first 500 beneficiaries
• [8] Lokmat Times – Cabinet clears modifications, 13 lakh farmers
• [9] Indian Express – Only 533 farmers in first list
• [10] Indian Express – Eligibility, OTS, Rs 50,000 incentive details