केंद्र सरकारच्या इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने ‘डिजिटल वैयक्तिक डेटा संरक्षण कायदा २०२३’ (DPDP Act) ची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी करण्यासाठी नियमावलीचा अंतिम मसुदा तयार केला आहे. या नियमांमुळे नागरिकांच्या वैयक्तिक माहितीचा गैरवापर करणाऱ्या कंपन्यांवर ₹२५० कोटींपर्यंतच्या दंडाची तरतूद करण्यात आली आहे. डेटा प्रोसेसिंग करणाऱ्या डिजिटल कंपन्यांना (Data Fiduciaries) युझर्सच्या संमतीशिवाय त्यांची वैयक्तिक माहिती गोळा करता येणार नाही. लहान मुलांच्या डेटा सुरक्षेसाठी विशेष तरतुदी यात करण्यात आल्या आहेत. या कायद्यामुळे भारतातील डिजिटल व्यवस्था अधिक सुरक्षित आणि उत्तरदायी होण्यास मदत होणार आहे.

महाराष्ट्र शासनाने महिला सक्षमीकरणासाठी सुरू केलेल्या ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजने’ च्या अंमलबजावणीचा आढावा घेतला आहे. या योजनेंतर्गत पात्र महिलांना दरमहा ₹१,५०० ची आर्थिक मदत थेट बँक खात्यात (DBT) हस्तांतरित केली जात आहे. यासोबतच महिलांना स्वयंरोजगारासाठी प्रवृत्त करण्यासाठी राज्य कौशल्य विकास विभागामार्फत मोफत व्यावसायिक प्रशिक्षण सत्रे आयोजित केली जात आहेत. या उपक्रमामुळे राज्यातील महिलांचे आर्थिक स्वावलंबन वाढून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला गती मिळण्यास मदत होत आहे.

तमिळनाडू राज्य शासनाने पश्चिम घाटातील जैवविविधता व हत्तींच्या संरक्षणासाठी ‘डिजिटल फॉरेस्ट अँड वाईल्डलाईफ मॉनिटरिंग सिस्टम’ लागू केली आहे. या प्रणालीमध्ये एआय (AI) आणि ड्रोन तंत्रज्ञानाचा वापर करून मानवी आणि वन्यजीव संघर्ष (Human-Wildlife Conflict) रोखण्यासाठी पूर्वसूचना देणारी यंत्रणा उभारण्यात आली आहे. निलगिरी आणि अनामलाई व्याघ्र प्रकल्पांतर्गत ही यंत्रणा यशस्वीरीत्या कार्यरत करण्यात आली असून, यामुळे वन्यजीवांची शिकार रोखण्यासही मोठी मदत होणार आहे.

आशियाई पायाभूत सुविधा गुंतवणूक बँकेची (AIIB) वार्षिक गव्हर्नर्स परिषद आयोजित करण्यात आली असून, यामध्ये जागतिक हवामान बदल, शाश्वत पायाभूत सुविधा आणि विकसनशील देशांमधील ऊर्जा संक्रमणावर भर देण्यात आला. भारताने या परिषदेत हरित ऊर्जा प्रकल्पांसाठी निधी वाढवण्याची भूमिका मांडली. भारत हा या बँकेतील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा भागधारक (Shareholder) आणि सर्वात मोठा कर्जदार देश आहे. या परिषदेत आशियातील पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी नवीन निधी मंजूर करण्यात आला.

भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) गव्हर्नरांच्या अध्यक्षतेखालील पतधोरण समितीची (Monetary Policy Committee – MPC) बैठक पार पडली. रिझर्व्ह बँकेने रेपो दर (Repo Rate) स्थिर ठेवण्याचा निर्णय घेतला असून, अर्थव्यवस्थेतील महागाईचा दर ४% च्या लक्ष्यामध्ये ठेवण्यासाठी हे पाऊल उचलले आहे. देशातील विकास दर (GDP Growth Rate) उंचावण्यासाठी आणि पतपुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी बँकांना पुरेसा निधी उपलब्ध करून देण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (ISRO) भारताच्या पहिल्या मानवी अंतराळ मोहीम ‘गगनयान’ (Gaganyaan) साठी महत्त्वाच्या असणाऱ्या पॅराशूट सिस्टीमची यशस्वी चाचणी घेतली. तिरुवनंतपुरम येथील विक्रम साराभाई अंतराळ केंद्राने (VSSC) या चाचणीचे नेतृत्व केले. अंतराळवीरांना अंतराळातून सुरक्षितपणे पृथ्वीवर परत आणण्यासाठी ही प्रणाली अत्यंत महत्त्वाची आहे. या चाचणीमुळे गगनयान मोहिमेच्या अंतिम उड्डाणासाठीचा मार्ग अधिक सुकर झाला आहे.

पर्यावरण, वने व हवामान बदल मंत्रालयाने देशातील महत्त्वाच्या जलस्त्रोतांचे संरक्षण करण्यासाठी नव्या आर्द्रभूमींचा ‘रामसर स्थळ’ (Ramsar Sites) दर्जा मिळावा म्हणून प्रस्ताव सादर केला आहे. आर्द्रभूमी या जैवविविधतेचे केंद्र मानल्या जातात आणि त्या पूर नियंत्रण व भूजल पुनर्भरणामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात. भारतातील रामसर स्थळांची संख्या सातत्याने वाढत असून, जागतिक स्तरावर भारताचे पर्यावरण संरक्षणातील स्थान अधिक मजबूत होत आहे.

जागतिक स्तरावर कुपोषण निर्मूलन आणि कृषी संशोधनातील योगदानाबद्दल प्रख्यात भारतीय सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ डॉ. गगनदीप कंग (Dr. Gagandeep Kang) यांना ‘जागतिक अन्न पुरस्कार २०२६’ देऊन गौरविण्यात आले आहे. बालआरोग्य आणि शाश्वत अन्नसुरक्षेवरील त्यांच्या संशोधनाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर वाखाणले गेले आहे.

६ ऑगस्ट हा दिवस जगाला अण्वस्त्रमुक्तीचा संदेश देणारा ‘हिरोशिमा दिन’ म्हणून पाळला जातो, तर ७ ऑगस्ट हा स्वदेशी चळवळीची आठवण जपणारा ‘राष्ट्रीय हातमाग दिन’ (National Handloom Day) म्हणून साजरा केला जातो. केंद्र सरकारने हातमाग विणकरांच्या कल्याणासाठी विविध सवलतींची घोषणा केली आहे.

भारताचे परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर (Dr. S. Jaishankar) लिखित ‘Why Bharat Matters’ या ग्रंथात २१ व्या शतकातील भारताची जागतिक भूमिका, भू-राजकीय आव्हाने आणि परराष्ट्र धोरणाचा सखोल आढावा घेण्यात आला आहे. स्पर्धा परीक्षेतील आंतरराष्ट्रीय संबंध (IR) अभ्यासासाठी हे पुस्तक अत्यंत उपयुक्त ठरत आहे.