Current Affairs 06 August 2026 | 6 ऑगस्ट 2026 चालू घडामोडी | MPSC, Talathi, Police, SSC, Banking

Current Affairs 06 August 2026 | 6 ऑगस्ट 2026 चालू घडामोडी

दैनिक चालू घडामोडी – ६ ऑगस्ट २०२६ | Daily Current Affairs in Marathi for MPSC & Banking

📰 दैनिक चालू घडामोडी Bulletin (६ ऑगस्ट २०२६)

🏛️ सरकारी योजना व धोरणे

केंद्र सरकारकडून ‘PM-सूरिया घर: मोफत वीज योजना’ विस्ताराला मंजुरी
केंद्र सरकारने ‘PM-सूरिया घर: मोफत वीज योजनेची’ पोहोच वाढवण्यासाठी ₹७५,०२१ कोटींचा अतिरिक्त निधी मंजूर केला आहे. या योजनेद्वारे देशभरातील १ कोटी घरांच्या छतावर सौर ऊर्जा संच (Rooftop Solar) बसवण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. या योजनेंतर्गत पात्र कुटुंबांना दरमहा ३०० युनिटपर्यंत मोफत वीज मिळणार असून, अतिरिक्त वीज ग्रिडला विकून उत्पन्नाचा स्रोत निर्माण करता येईल. केंद्रीय नवीन आणि नवकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाद्वारे या योजनेचे नियंत्रण केले जात आहे. ग्रामीण भागात या योजनेला गती देण्यासाठी ग्रामपंचायतींना विशेष आर्थिक प्रोत्साहन देण्याची घोषणाही करण्यात आली आहे. या उपक्रमामुळे हरित ऊर्जेला प्रोत्साहन मिळून देशाचे कार्बन उत्सर्जन लक्षणीयरीत्या कमी होण्यास मदत होणार आहे.
📌 Static GK:
  • योजनेची सुरुवात: १५ फेब्रुवारी २०२४ (पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते)
  • संबंधित मंत्रालय: नवीन आणि नवकरणीय ऊर्जा मंत्रालय (MNRE)
  • भारताचे नवकरणीय ऊर्जा उद्दिष्ट: २०३० पर्यंत ५०० GW अ-जीवाश्म ऊर्जा क्षमता गाठणे
📰 वृत्तपत्राचा संदर्भ: PIB Delhi / The Hindu

⚖️ कायदे व न्यायालयीन निर्णय

सर्वोच्च न्यायालयाचा ऐतिहासिक निर्णय: ‘समान नागरी संहितेशी संबंधित वैयक्तिक स्वातंत्र्याचे रक्षण’
सर्वोच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायमूर्तींच्या अध्यक्षतेखालील घटनापीठाने मूलभूत हक्कांशी संबंधित एका महत्त्वपूर्ण प्रकरणात निर्णय देताना स्पष्ट केले की, संविधानाच्या कलम २१ (जीवनाचा व वैयक्तिक स्वातंत्र्याचा अधिकार) अंतर्गत नागरिकांच्या धार्मिक स्वातंत्र्याचे आणि खाजगीपणाचे रक्षण करणे ही राज्याची घटनात्मक जबाबदारी आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने नमूद केले की, कोणताही कायदा किंवा धोरण तयार करताना नागरिकांच्या समानतेचा हक्क (कलम १४) आणि धार्मिक स्वातंत्र्याचा हक्क (कलम २५) यांचा समतोल राखला गेला पाहिजे. या निर्णयामुळे भविष्यात होणाऱ्या कायदेविषयक सुधारणांमध्ये वैयक्तिक स्वातंत्र्याला अधिक कायदेशीर संरक्षण मिळाले आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या या टिप्पणीचा देशातील विविध न्यायिक आणि कायदेविषयक वर्तुळात मोठा प्रभाव पडण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
📌 Static GK:
  • संविधानाचा भाग III: मूलभूत हक्क (कलम १२ ते ३५)
  • कलम २१: जीविताचे व व्यक्तिगत स्वातंत्र्याचे संरक्षण
  • सर्वोच्च न्यायालयाची स्थापना: २८ जानेवारी १९५० (कलम १२४ द्वारे)
📰 वृत्तपत्राचा संदर्भ: LiveLaw / Indian Express

🏦 वित्तीय संस्था (RBI, SEBI, NABARD)

NABARD कडून ग्रामीण पायाभूत सुविधा निधीसाठी (RIDF) नवी आर्थिक तरतूद
राष्ट्रीय कृषी आणि ग्रामीण विकास बँकेने (NABARD) चालू आर्थिक वर्षासाठी ग्रामीण पायाभूत सुविधा विकास निधी (RIDF) अंतर्गत राज्यांना ₹३५,००० कोटींचे कर्ज वाटप करण्यास मंजुरी दिली आहे. या निधीचा उपयोग प्रामुख्याने ग्रामीण भागातील रस्ते, पूल, सिंचन प्रकल्प आणि कृषी बाजारपेठांच्या सक्षमीकरणासाठी केला जाणार आहे. महाराष्ट्रासारख्या कृषीप्रधान राज्याला या निधीतून सिंचन क्षमता वाढवण्यासाठी आणि ग्रामीण पाणीपुरवठा योजना पूर्ण करण्यासाठी विशेष प्राधान्य दिले जाईल. नाबार्डच्या या उपक्रमामुळे ग्रामीण भागात रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण होऊन प्रादेशिक असमतोल दूर होण्यास मदत होईल.
📌 Static GK:
  • NABARD ची स्थापना: १२ जुलै १९८२ (शिवरामन समितीच्या शिफारशीनुसार)
  • मुख्यालय: मुंबई | कायदा: नाबार्ड कायदा १९८१
  • RIDF ची स्थापना: १९९५-९६ मध्ये नाबार्ड अंतर्गत झाली
📰 वृत्तपत्राचा संदर्भ: Economic Times / Business Line

🔬 विज्ञान व तंत्रज्ञान (ISRO / DRDO / IIT)

DRDO आणि IIT मद्रासद्वारे प्रगत ‘अँटी-ड्रोन सिस्टम’ची यशस्वी चाचणी
संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (DRDO) आणि IIT मद्रास यांनी संयुक्तपणे स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित ‘प्रगत मायक्रो-ड्रोन डिटेक्शन आणि नष्टीकरण प्रणाली’ विकसित केली आहे. वाळवंटी आणि सागरी सीमांवर या प्रणालीची यशस्वी चाचणी घेण्यात आली. ही प्रणाली आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) च्या साहाय्याने ३०० किलोमीटरच्या परिसरात फिरणाऱ्या कोणत्याही संशयास्पद शत्रू ड्रोनचा शोध घेऊन त्याला तात्काळ निकामी करू शकते. भारतीय लष्कर आणि सीमा सुरक्षा दलाच्या (BSF) सुरक्षेसाठी हे तंत्रज्ञान अत्यंत महत्त्वाचे ठरेल. ‘आत्मनिर्भर भारत’ मोहिमेअंतर्गत विकसित केलेले हे उपकरण भारतीय संरक्षण क्षेत्राची परदेशी उपकरणांवरील अवलंबून राहण्याची गरज पूर्णपणे कमी करेल.
📌 Static GK:
  • DRDO स्थापना: १९५८ (मुख्यालय: नवी दिल्ली)
  • DRDO चे अध्यक्ष: डॉ. समीर व्ही. कामत
  • IIT मद्रास: भारतातील पहिली NIRF रँकिंग मधील अव्वल संस्था
📰 वृत्तपत्राचा संदर्भ: PIB Defence / Financial Express

🌱 पर्यावरण, भौगोलिक मानांकन (GI Tag) व Ramsar Sites

महाराष्ट्रातील ‘अजरा घनसाळ तांदूळ’ आणि ‘सांगलीची हळद’ नंतर नव्या उत्पादनाला GI Tag
भारत सरकारच्या भौगोलिक मानांकन नोंदणी कार्यालयाने (Geographical Indications Registry) महाराष्ट्रातील कृषी वारसा जपणाऱ्या स्थानिक उत्पादनाला अधिकृत GI Tag (भौगोलिक मानांकन) बहाल केले आहे. यामुळे या उत्पादनाला आंतरराष्ट्रीय बाजारात कायदेशीर संरक्षण मिळून बनावट विक्रीला आळा बसेल. जीआय टॅगमुळे स्थानिक शेतकऱ्यांना आणि उत्पादकांना त्यांच्या मालाला योग्य भाव मिळून आर्थिक स्थैर्य प्राप्त होते. महाराष्ट्रात आता एकूण जीआय टॅग प्राप्त उत्पादनांची संख्या वाढली असून, कृषी पर्यटनाला (Agri-Tourism) यामुळे मोठा वाव मिळणार आहे.
📌 Static GK:
  • GI Tag कायदा: भौगोलिक उपदर्शन (नोंदणी आणि संरक्षण) कायदा १९९९ (लागू: २००३)
  • भारतातील पहिले GI Tag: दार्जिलिंग चहा (२००४-०५)
  • GI Tag वैधता: १० वर्षे (नंतर नूतनीकरण आवश्यक)
📰 वृत्तपत्राचा संदर्भ: Times of India / Maharashtra Agri Dept

🏆 क्रीडा स्पर्धा व विजेते

🏏 १. जॉस बटलरचा टी-२० क्रिकेटमध्ये ऐतिहासिक विक्रम
इंग्लंडचा कर्णधार आणि धडाकेबाज फलंदाज जॉस बटलर (Jos Buttler) याने टी-२० क्रिकेटच्या इतिहासात सर्वाधिक धावा करणाऱ्या फलंदाजांच्या यादीत कायरन पोलार्डला मागे टाकत दुसरा क्रमांक पटकावला आहे. बटलरने आंतरराष्ट्रीय व फ्रँचायझी टी-२० मिळून १४,८०० पेक्षा जास्त धावांचा टप्पा पार केला आहे. या यादीत पहिल्या क्रमांकावर ख्रिस गेल (१४,५६२ आंतरराष्ट्रीय व लीग धावांसह अव्वल) आहे.
📌 Static GK (क्रिकेट संबंधित):
  • टी-२० मध्ये सर्वाधिक धावा: १. ख्रिस गेल, २. जॉस बटलर
  • आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद (ICC): मुख्यालय: दुबई | स्थापना: १९०९
  • BCCI चे मुख्यालय: वानखेडे स्टेडियम, मुंबई
📰 वृत्तपत्राचा संदर्भ: ESPNCricinfo / Times of India Sports
🥇 २. जागतिक ज्युनिअर ॲथलेटिक्स: नीरज चोप्राचा ऐतिहासिक विक्रम
जागतिक ज्युनिअर ॲथलेटिक्स चॅम्पियनशिपच्या (IAAF World U20) इतिहासात भारताच्या नीरज चोप्राने (Neeraj Chopra) भालाफेकमध्ये ८६.४८ मीटर अंतरावर भाला फेकून सुवर्णपदक जिंकले होते आणि नवीन जागतिक ज्युनिअर विक्रम नोंदवला होता. भारतीय ॲथलेटिक्सचा पाया मजबूत करणाऱ्या या ऐतिहासिक यशाच्या स्मरणार्थ दरवर्षी ७ ऑगस्ट रोजी ‘राष्ट्रीय भालाफेक दिन’ साजरा केला जातो.
📌 Static GK (ॲथलेटिक्स संबंधित):
  • राष्ट्रीय भालाफेक दिन: ७ ऑगस्ट (नीरज चोप्राच्या टोकियो ऑलिम्पिक सुवर्णपदकाप्रीत्यर्थ)
  • ॲथलेटिक्स फेडरेशन ऑफ इंडिया (AFI): मुख्यालय: नवी दिल्ली | स्थापना: १९४६
  • जागतिक ॲथलेटिक्स (World Athletics): मुख्यालय: मोनाको
📰 वृत्तपत्राचा संदर्भ: PIB Sports / Indian Express

🎖️ राष्ट्रीय/आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार

डॉ. गगनदीप कंग यांना ‘प्रोफेसर एम. एस. स्वामीनाथन जागतिक अन्न पुरस्कार २०२६’ प्रदान
जागतिक स्तरावर कृषी क्षेत्रातील संशोधन आणि अन्नसुरक्षेतील योगदानाबद्दल प्रख्यात भारतीय सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ आणि संशोधक डॉ. गगनदीप कंग (Dr. Gagandeep Kang) यांना प्रतिष्ठित ‘जागतिक अन्न पुरस्कार २०२६’ (World Food Prize) देऊन सन्मानित करण्यात आले आहे. शाश्वत शेती, बालआरोग्य, हवामान-अनुकूल पिकांची निर्मिती आणि कुपोषण निर्मूलनासाठी केलेल्या अभूतपूर्व संशोधनाबद्दल या आंतरराष्ट्रीय संस्थेकडून त्यांचा सन्मान करण्यात आला. हरित क्रांतीचे जनक डॉ. एम. एस. स्वामीनाथन यांच्या स्मृतीला उजाळा देत जागतिक अन्न सुरक्षेमध्ये भारताच्या भूमिकेचे कौतुक करण्यात आले.
📌 Static GK:
  • पुरस्कार विजेती व्यक्ती (२०२६): डॉ. गगनदीप कंग
  • पहिला जागतिक अन्न पुरस्कार विजेता: डॉ. एम. एस. स्वामीनाथन (१९८७)
  • पुरस्काराचे जनक: नोबेल विजेते डॉ. नॉर्मन बोरलॉग (जागतिक हरित क्रांतीचे जनक)
  • जागतिक अन्न दिन: १६ ऑक्टोबर (FAO स्थापना दिन)
📰 वृत्तपत्राचा संदर्भ: World Food Prize Foundation / Hindu BusinessLine

👤 महत्त्वाच्या नियुक्त्या

डॉ. व्ही. अनंत नागेश्वरन यांची भारताचे मुख्य आर्थिक सल्लागार (CEA) म्हणून सेवा सुरू
केंद्र सरकारच्या अर्थ मंत्रालयातील मुख्य आर्थिक धोरण मार्गदर्शक असलेले डॉ. व्ही. अनंत नागेश्वरन (Dr. V. Anantha Nageswaran) भारताचे १८ वे मुख्य आर्थिक सल्लागार (Chief Economic Advisor – CEA) म्हणून जबाबदारी सांभाळत आहेत. केंद्रीय अर्थसंकल्प (Union Budget) पूर्वतयारी तसेच देशाचा वार्षिक ‘आर्थिक पाहणी अहवाल’ (Economic Survey) तयार करण्यात त्यांची मध्यवर्ती भूमिका असते. जागतिक आर्थिक घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर भारताच्या शाश्वत आर्थिक विकासाचा दर टिकवून ठेवणे आणि वित्तीय धोरणांना दिशा देणे ही त्यांच्या पदाची मुख्य जबाबदारी आहे.
📌 Static GK:
  • नियुक्त व्यक्ती: डॉ. व्ही. अनंत नागेश्वरन
  • मुख्य आर्थिक सल्लागाराचे मुख्य काम: आर्थिक पाहणी अहवाल (Economic Survey) मांडणे
  • भारताचे पहिले CEA: जे. जे. अंजारिया (१९५६ ते १९६१)
  • संबंधित विभाग: अर्थ व्यवहार विभाग, केंद्रीय वित्त मंत्रालय
📰 वृत्तपत्राचा संदर्भ: PIB Finance / Business Standard

🌍 आंतरराष्ट्रीय घडामोडी

हिरोशिमा दिन (६ ऑगस्ट): जागतिक अण्वस्त्रमुक्ती संकल्प
दरवर्षी ६ ऑगस्ट हा दिवस ‘हिरोशिमा दिन’ म्हणून जगभरात पाळला जातो. १९४५ मध्ये दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान अमेरिने जपानच्या हिरोशिमा शहरावर जगातील पहिला अणुबॉम्ब टाकला होता. या दुर्घटनेत लाखो निष्पाप नागरिकांचा बळी गेला होता. या दिवसाच्या स्मरणार्थ आंतरराष्ट्रीय स्तरावर जागतिक शांतता, अण्वस्त्रमुक्ती आणि युद्धविरोधी मोहिमांचे आयोजन केले जाते. संयुक्त राष्ट्रसंघ (UN) या दिवशी शांततेचा संदेश देऊन सर्व देशांना अण्वस्त्रांचा साठा कमी करण्याचे आवाहन करते.
📌 Static GK:
  • अणुबॉम्बचे सांकेतिक नाव: ‘Little Boy’ (युरेनियम-२३५ आधारित)
  • नागासाकीवर अणुबॉम्ब हल्ला: ९ ऑगस्ट १९४५ (बॉम्ब नाव: ‘Fat Man’)
  • UNODA: युनायटेड नेशन्स ऑफिस फॉर डिसआर्मामेंट अफेअर्स
📰 वृत्तपत्राचा संदर्भ: UN News / BBC World

❓ 10 MCQs (बहुपर्यायी प्रश्न)

१. ‘PM-सूरिया घर: मोफत वीज योजने’अंतर्गत दरमहा किती युनिटपर्यंत मोफत वीज दिली जाते?
(A) १०० युनिट
(B) २०० युनिट
(C) ३०० युनिट
(D) ५०० युनिट
उत्तर: (C) ३०० युनिट
२. भारतीय संविधानातील कोणते कलम व्यक्तिगत स्वातंत्र्याच्या संरक्षणाशी संबंधित आहे?
(A) कलम १४
(B) कलम १९
(C) कलम २१
(D) कलम ३२
उत्तर: (C) कलम २१
३. नाबार्डची (NABARD) स्थापना कोणत्या समितीच्या शिफारशीनुसार झाली होती?
(A) नरसिंहम समिती
(B) शिवरामन समिती
(C) केळकर समिती
(D) तेंडुलकर समिती
उत्तर: (B) शिवरामन समिती
४. DRDO चे मुख्यालय कोठे स्थित आहे?
(A) मुंबई
(B) बंगळुरू
(C) नवी दिल्ली
(D) हैदराबाद
उत्तर: (C) नवी दिल्ली
५. टी-२० क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक धावा करणाऱ्या फलंदाजांच्या यादीत दुसऱ्या क्रमांकावर कोणता खेळाडू आहे?
(A) विराट कोहली
(B) जॉस बटलर
(C) कायरन पोलार्ड
(D) रोहित शर्मा
उत्तर: (B) जॉस बटलर
६. ‘जागतिक अन्न पुरस्कार २०२६’ ने कोणत्या भारतीय शास्त्रज्ञाला सन्मानित करण्यात आले आहे?
(A) डॉ. सौम्या स्वामीनाथन
(B) डॉ. गगनदीप कंग
(C) डॉ. के. सिवन
(D) डॉ. समीर कामत
उत्तर: (B) डॉ. गगनदीप कंग
७. ६ ऑगस्ट १९४५ रोजी हिरोशिमावर टाकलेल्या अणुबॉम्बचे सांकेतिक नाव काय होते?
(A) Fat Man
(B) Little Boy
(C) Trinity
(D) Tsar
उत्तर: (B) Little Boy
८. भारताचे सध्याचे मुख्य आर्थिक सल्लागार (CEA) कोण आहेत?
(A) डॉ. कृष्णमूर्ती सुब्रह्मण्यम
(B) डॉ. व्ही. अनंत नागेश्वरन
(C) डॉ. अरविंद सुब्रह्मण्यम
(D) डॉ. रघुराम राजन
उत्तर: (B) डॉ. व्ही. अनंत नागेश्वरन
९. भौगोलिक उपदर्शन (GI Tag) नोंदणीची वैधता किती वर्षांसाठी असते?
(A) ५ वर्षे
(B) १० वर्षे
(C) १५ वर्षे
(D) आयुष्यभर
उत्तर: (B) १० वर्षे
१०. ग्रामीण पायाभूत सुविधा विकास निधीची (RIDF) देखभाल कोणती संस्था करते?
(A) RBI
(B) NABARD
(C) SEBI
(D) SBI
उत्तर: (B) NABARD

✅ FAQ (वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न)

प्र. १) या बुलेटिनमध्ये प्रवेश प्रक्रिया किंवा निकालांच्या बातम्या का समाविष्ट केलेल्या नाहीत?
उत्तर: हे बुलेटिन केवळ MPSC, UPSC, बँकिंग व इतर प्रशासकीय स्पर्धा परीक्षांच्या अभ्यासक्रमाला धरून तयार केले आहे. शैक्षणिक प्रवेश प्रक्रिया स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वाच्या नसतात.
प्र. २) या बुलेटिनमधील Static GK चा स्पर्धा परीक्षांसाठी कसा उपयोग करावा?
उत्तर: स्पर्धा परीक्षांमध्ये चालू घडामोडींवर आधारितच जीएस (General Studies) चे प्रश्न विचारले जातात. प्रत्येक बातमीखालील Static GK मुळे तुमचा मूळ विषयाचा अभ्यास अधिक मजबूत होतो.
वाचकांनो, ‘नोकरी वार्ता’ चे चॅनेल जॉईन केले आहे का?
अजून नाही? तर लगेच बटणावर क्लिक करा आणि सर्व सरकारी नोकऱ्यांचे ताजे अपडेट्स ‘नोकरीवार्ता’ वर मिळवा!

📌 Related Posts