📌 योजनेचा परिचय

• योजनेचे नाव : ई-पीक पाहणी (e-Pik Pahani) – DCS MH
• उद्देश : शेतातील पिकांची डिजिटल नोंदणी करणे
• हंगाम : खरीप २०२६ (१५ जुलै २०२६ पासून)
• नोंदणी कोण करतो? फक्त शासन नियुक्त सहाय्यक
• शेतकरी स्वतः? नाही, थेट पर्याय उपलब्ध नाही
• ॲप : DCS MH (Digital Crop Survey Maharashtra)
• विकासक : Amnex Infotechnologies

📄 नवीन शासन निर्णय (GR) २०२६

• GR दिनांक : ५ जुलै २०२६
• मुख्य बदल : शेतकऱ्यांचा थेट ॲप पर्याय रद्द
• नोंदणी जबाबदारी : संपूर्णपणे सहाय्यकांकडे
• नोंदणी सुरू : १५ जुलै २०२६
• प्रति १,०००-१,५०० प्लॉट्स : १ सहाय्यक
• जिओ-फेंसिंग : शेताच्या २० मीटर परिसरात फोटो

👥 सहाय्यक नियुक्ती – कोणाची होते?

• गाव महसूल सेवक (Police Patil)
• ग्राम रोजगार सेवक
• आशा सेविका
• MSRLM कर्मचारी
• CSC (कॉमन सर्व्हिस सेंटर) चालक
• ‘माय भारत’ पोर्टलवरील स्वयंसेवक
• महिला बचत गट सदस्य व इतर (काही जिल्ह्यांमध्ये)

🎯 पात्रता निकष (सहाय्यकासाठी)

• संबंधित गटात सदस्य : वर नमूद केलेल्या गटांपैकी एक
• वय : १८ वर्षे पूर्ण
• मोबाईल : स्मार्टफोन वापरता येणार
• स्थानिक : संबंधित गावात राहणार
• निवड : तहसीलदार / ग्रामस्तरीय समितीमार्फत

📝 सहाय्यक नियुक्ती प्रक्रिया (Step-by-step)

• Step 1 : GR प्रकाशित – गावोगावी सहाय्यकांची नावे निश्चित
• Step 2 : तलाठी / ग्रामसेवक यांच्याशी संपर्क साधा
• Step 3 : तहसीलदार / ग्रामस्तरीय समितीमार्फत निवड
• Step 4 : नियुक्ती पत्र मिळणे
• Step 5 : DCS MH ॲप डाउनलोड करून काम सुरू करा

📱 DCS MH ॲप वापर (सहाय्यकासाठी)

• ॲप डाउनलोड : Play Store वर “DCS MH” शोधा
• Permissions : Location, Camera, Storage Allow करा
• शेतकरी लॉगिन : शेतकऱ्याच्या मोबाईलवर OTP टाका
• माहिती भरा : पीक प्रकार, क्षेत्र, सिंचन पद्धत
• फोटो : २० मीटरच्या आत २ जिओ-टॅग फोटो
• सबमिट : माहिती तपासून सबमिट करा
• ऑफलाइन : नेटवर्क नसतानाही फोटो काढून ठेवता येतात

⚡ सहाय्यकाच्या जबाबदाऱ्या

• शेतात जाणे : प्रत्येक प्लॉटवर प्रत्यक्ष जाऊन नोंदणी करणे
• जिओ-टॅग फोटो : २० मीटर मर्यादेत २ फोटो काढणे
• OTP संमती : शेतकऱ्याच्या मोबाईलवर OTP टाकून संमती घेणे
• माहिती अचूकता : पीक, क्षेत्र, सिंचन माहिती बरोबर भरणे
• वेळेत पूर्ण : निर्धारित मुदतीत नोंदणी पूर्ण करणे

📄 आवश्यक कागदपत्रे / माहिती

• शेतकरी ओळख : ८/अ (8A) उतारा
• सर्वे नंबर : प्लॉटचा सर्वे/गट क्रमांक
• शेतकरी मोबाईल : नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांक (OTP साठी)
• पीक माहिती : प्रकार, क्षेत्र, पेरणी तारीख
• सिंचन पद्धत : कालवा, ठिबक, तुषार

💰 मानधन (Honorarium)

• साधे पीक : प्रति प्लॉट ₹१०
• मिश्र पीक : प्रति प्लॉट ₹१२-₹१५
• नियोजित प्रमाण : १,०००-१,५०० प्लॉट्समागे १ सहाय्यक
• ⚠️ सूचना : अनेक सहाय्यकांना मागील दीड-दोन वर्षांपासून मानधन मिळालेले नाही

⚠️ महत्त्वाच्या सूचना

• 📅 वेळेत नोंदणी : नोंदणी न केल्यास पीक विमा, अनुदान, नुकसानभरपाई मिळणार नाही
• 📱 फक्त सहाय्यक : शेतकरी स्वतः ॲप वापरू शकत नाही
• 📍 २० मीटर : फोटो शेताच्या २० मीटरच्या आत काढणे अनिवार्य
• 🔒 पहिली ५ वर्षे : नवीन GR नुसार कोणतेही अकाली बदल शक्य नाहीत
• 📄 GR पोर्टल : सर्व नियम gr.maharashtra.gov.in वर उपलब्ध
• 📞 मदत : तलाठी, ग्रामसेवक, किंवा जिल्हा कृषी कार्यालय

❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

🔗 संबंधित योजना / माहिती

📚 संदर्भ व स्रोत

• [1] महाराष्ट्र शासन GR पोर्टल
• [2] महाराष्ट्र शासन अधिकृत वेबसाइट
• [3] DCS MH ॲप – Google Play Store
• [4] राजस्व विभाग, महाराष्ट्र – परिपत्रके व सूचना