डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे यांची संपूर्ण माहिती

डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे

💬 डॉ. खानखोजे यांचे प्रेरणादायी वचन

“शेतकऱ्याच्या हातातील माती ही सर्वात मोठी संपत्ती आहे.
तिची जोपासना करा, तीच तुमची खरी ओळख आहे.”

— डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे

डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे – संपूर्ण अभ्यास (C-1 ते C-12)

🌾 डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे

BA/MA, NET/SET, MPSC, UPSC, SSC, CET व विद्यापीठ स्तरावरील अभ्यासासाठी संपूर्ण नोट्स — C-1 ते C-12

C-1 C-2 C-3 C-4 C-5 C-6 C-7 C-8 C-9 C-10 C-11 C-12

C-1 प्रस्तावना संदर्भ 1

Dr Pandurang Sadashiv Khankhoje Information in Marathi : डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे — क्रांतिकारक, कृषी शास्त्रज्ञ, गदर पक्षाचे संस्थापक

१. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी

📌१९व्या-२०व्या शतकातील भारत: ब्रिटिश राजवट, स्वातंत्र्य चळवळीचा उदय 1.1
📌क्रांतिकारक चळवळी: गदर पक्ष, हिंदू-जर्मन कट, विदेशातील स्वातंत्र्य संघर्ष 1.1
📌खानखोजे यांचा उदय: क्रांतिकारक व कृषी शास्त्रज्ञ अशी दुहेरी भूमिका 1.2

२. खानखोजे यांचे व्यक्तिमत्त्व

📌निर्भीड क्रांतिकारक: लग्नाच्या मांडवातून पलायन, जपानमध्ये बॉम्बविद्या प्रशिक्षण 1.3
📌कृषी शास्त्रज्ञ: मेक्सिकोमध्ये हरित क्रांती, हायब्रीड मका व रोगप्रतिरोधक गहू 1.3
📌दूरदृष्टी: भारताबाहेर राहून स्वातंत्र्यासाठी कार्य 1.3

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
1.1महाराष्ट्र राज्य विश्वकोश, खंड ४
1.2डॉ. सावित्री सहानी, ‘I Shall Never Ask for Pardon’
1.3विकिपीडिया, ‘पांडुरंग सदाशिव खानखोजे’

C-2 बालपण, शिक्षण व प्रारंभिक जीवन संदर्भ 2

खानखोजे — बालपण ते उच्च शिक्षण

१. जन्म आणि कुटुंब

📌तारीख: ७ नोव्हेंबर १८८४ 2.1
📌स्थळ: पालकवाडी, वर्धा, महाराष्ट्र 2.1
📌कुटुंब: मराठी, मातुल घराण्याचा इतिहासाशी संबंध 2.2
📌आडनावाची उत्पत्ती: ‘फत्तेखानी’ — पूर्वजाने पुंडावा करणाऱ्या खानाला पकडल्याने 2.2

२. शिक्षण

📌शालेय शिक्षण: वर्धा 2.3
📌मॅट्रिक: १९०२ 2.3
📌उच्च शिक्षण: ओरेगन कृषी महाविद्यालय, अमेरिका 2.4
📌पदवी: M.Sc. (शेती) – १९१३ (कॅलिफोर्निया व वॉशिंग्टन विद्यापीठ) 2.4

📌 विशेष: खानखोजे यांचे लग्न ठरले होते, पण त्यांनी लग्नाच्या मांडवातून पलायन केले आणि क्रांतीच्या मार्गाला प्राधान्य दिले. 2.5

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
2.1विकिपीडिया, ‘पांडुरंग सदाशिव खानखोजे’
2.2महाराष्ट्र राज्य विश्वकोश
2.3डॉ. सावित्री सहानी, ‘I Shall Never Ask for Pardon’
2.4कॅलिफोर्निया विद्यापीठ अभिलेख
2.5खानखोजे जीवन — लग्नातून पलायन

C-3 क्रांतिकारक कारकीर्द — भाग १ संदर्भ 3

प्रेरणा, जपान, अमेरिका व गदर पक्ष

१. प्रेरणा व सुरुवात

📌प्रेरणास्रोत: लोकमान्य टिळक 3.1
📌टिळकांचा सल्ला: सैनिकी शिक्षणासाठी जपानला जाण्याचा सल्ला (१९०५) 3.1
📌मायदेश सोडणे: १९०६ — कधीही परत येण्याचा विचार नाही 3.2

२. जपानमधील कार्य

📌बॉम्बविद्येचे प्रशिक्षण: जपानमध्ये घेतले 3.2
📌संपर्क: बंगाली क्रांतिकारकांशी 3.2

३. अमेरिका व गदर पक्ष

📌अमेरिकेत प्रवेश: १९०८ — सॅन फ्रान्सिस्को भूकंपानंतर मजूर म्हणून 3.3
📌गदर पक्ष: संस्थापक सदस्य 3.3
📌“इंडियन इंडिपेंडन्ट पार्टी”: संस्था स्थापन 3.4
📌हिंदुस्थान असोसिएशन ऑफ अमेरिका: संस्थापक सदस्य 3.4
📌सहकारी: लाला हरदयाळ, पंडित काशिराम, विष्णू गणेश पिंगळे 3.5

📌 महत्त्वाचे: खानखोजे हे गदर पक्षाचे संस्थापक सदस्य होते. त्यांनी लाला हरदयाळ, विष्णू गणेश पिंगळे यांच्यासोबत कार्य केले. 3.5

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
3.1लोकमान्य टिळक — प्रेरणा
3.2जपान प्रवास व बॉम्बविद्या प्रशिक्षण
3.3गदर पक्ष — संस्थापक सदस्य
3.4हिंदुस्थान असोसिएशन ऑफ अमेरिका
3.5लाला हरदयाळ, विष्णू गणेश पिंगळे

C-4 क्रांतिकारक कारकीर्द — भाग २ संदर्भ 4

पश्चिम आशिया, जर्मनी, लेनिनशी भेट

१. पश्चिम आशिया व जर्मनी

📌इराणमध्ये कृषितज्ञ: पहिल्या महायुद्धात — ब्रिटिश पोलिसांना चुकवण्यासाठी 4.1
📌जर्मनीत: युरोपीय क्रांतिकारकांशी संपर्क 4.1
📌हिंदू-जर्मन कट: (Hindu-German Conspiracy) मध्ये सहभाग 4.2

२. लेनिनशी भेट

📌मॉस्को: लेनिनशी दोनदा भेट 4.3
📌सन्यत सेन: यांच्याशीही भेट 4.3

३. गुप्त भारत भेट (१९१९)

📌वेश: इराणी नाव, इराणी पासपोर्ट, इराणी वेश 4.4
📌मुंबईत आगमन: १० जून १९१९ 4.4
📌टिळकांना भेट: गुप्तपणे 4.4
📌टिळकांचा सल्ला: परत पॅरिस, बर्लिन, मॉस्को असा प्रवास करून मेक्सिकोत स्थायिक व्हावे 4.5

📌 महत्त्वाचे: खानखोजे हे हिंदू-जर्मन कट (Hindu-German Conspiracy) मध्ये सहभागी होते. त्यांनी मॉस्कोमध्ये लेनिनशी भेट घेतली. 4.3

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
4.1इराण, जर्मनी प्रवास
4.2हिंदू-जर्मन कट
4.3लेनिनशी भेट
4.4गुप्त भारत भेट — १९१९
4.5टिळकांचा सल्ला

C-5 मेक्सिकोमधील हरित क्रांती संदर्भ 5

कृषी शास्त्रज्ञ म्हणून कार्य (१९२०-१९४७)

१. मेक्सिकोमधील कार्य

📌कालावधी: १९२० ते १९४७ 5.1
📌पद: वनस्पतीशास्त्राचे व पीक निर्मिती शास्त्राचे प्राध्यापक 5.1
📌मेक्सिकन सरकार: कृषिसंचालक म्हणून नेमले 5.1

२. प्रमुख संशोधन व योगदान

संशोधनतपशील
हायब्रीड मका (तेवो-मका)मका व जंगली वनस्पतीचे संकर; एका ताटावर ३०-३० कणसे 5.2
तांब्या रोगप्रतिरोधक गहूपावसाळा, उन्हाळा व थंडीत बर्फाला तोंड देणारी जात 5.2
अधिक उत्पादन देणारे सोयाबीन व घेवडा– 5.3
कमी पावसात पीककमी पावसात भरपूर उतारा 5.3
उंचीवर पिकवता येणारी जातसमुद्रसपाटीपासून उंच ठिकाणी 5.3
जंगली वालावर्षातून दोनदा पीक देणारी जात 5.3
मध्वालू वनस्पतीनपुंसकांवरील उपचारासाठी हार्मोन्स मिळवली 5.3

३. इतर कार्य

📌शेतकरी संघ: सहकारी तत्त्वावर शेतीसाठी स्थापन 5.4
📌स्पॅनिश भाषेत: २० पिकांवर पुस्तिका 5.4
📌नवीन पाककृती: विकसित (स्वतः शाकाहारी) 5.4

📌 महत्त्वाचे: खानखोजे यांनी मेक्सिकोमध्ये हरित क्रांती घडवून आणली. त्यांचे हायब्रीड मका (तेवो-मका) आणि तांब्या रोगप्रतिरोधक गहू हे संशोधन अत्यंत महत्त्वाचे आहे. 5.5

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
5.1मेक्सिकोमधील कार्य — १९२०-४७
5.2हायब्रीड मका, तांब्या रोगप्रतिरोधक गहू
5.3इतर संशोधन
5.4शेतकरी संघ, पुस्तिका, पाककृती
5.5मेक्सिकोमधील हरित क्रांती

C-6 सन्मान व गौरव संदर्भ 6

सन्मान, गौरव, म्यूरल

📌नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्स: मेक्सिको तर्फे गौरव 6.1
📌म्यूरल (भिंतचित्र): मेक्सिकोच्या शिक्षण खात्याच्या संग्रहालयाच्या भिंतीवर — स्पॅनिशमध्ये “आता गोरगरिबांनाही भाकर मिळेल” 6.2

📌 महत्त्वाचे: मेक्सिकोच्या शिक्षण खात्याच्या संग्रहालयाच्या भिंतीवर खानखोजे यांचे म्यूरल (भिंतचित्र) आहे. त्यावर स्पॅनिशमध्ये “आता गोरगरिबांनाही भाकर मिळेल” असे लिहिले आहे. 6.2

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
6.1नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्स — मेक्सिको
6.2म्यूरल — शिक्षण खात्याचे संग्रहालय

C-7 स्वातंत्र्योत्तर भारतात परतणे संदर्भ 7

भारतात परत व कृषी समिती

१. भारतात परतणे

📌१९४९: मध्यप्रांताचे कृषिमंत्री रा. कृ. पाटील यांच्या निमंत्रणावरून 7.1
📌१९५०-५१: दीड वर्षे भारतात; कृषी समितीचे अध्यक्ष — २८९ शेतकरी व ८२ अधिकाऱ्यांच्या मुलाखती 7.2
📌१९५५: कायमचे भारतात परत — नागपूर येथे स्थायिक 7.1

२. शासकीय मानधन

📌भारत सरकार: दरमहा ₹२५० निवृत्तीवेतन 7.3
📌निराशा: मेक्सिकोइतके काम भारतात करता न आल्याने असंतुष्ट राहिले 7.3

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
7.1भारतात परत — १९४९, १९५५
7.2कृषी समितीचे अध्यक्ष
7.3₹२५० पेन्शन, निराशा

C-8 साहित्यिक कार्य व वारसा संदर्भ 8

चरित्र, वारसा

📌चरित्र: कन्या डॉ. सावित्री सहानी यांनी “I Shall Never Ask for Pardon” (मी कधीही क्षमा मागणार नाही) हे पुस्तक लिहिले 8.1

📌 महत्त्वाचे: खानखोजे यांचे चरित्र “I Shall Never Ask for Pardon” त्यांच्या कन्या डॉ. सावित्री सहानी यांनी लिहिले आहे. 8.1

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
8.1‘I Shall Never Ask for Pardon’ — सावित्री सहानी

C-9 महत्त्वाच्या तारखा (Timeline) संदर्भ 9

७ नोव्हेंबर १८८४जन्म — पालकवाडी, वर्धा 9.1
१९०२मॅट्रिक 9.1
१९०५टिळकांचा सल्ला — जपानला जाण्याचा 9.2
१९०६मायदेश सोडले 9.2
१९०८अमेरिकेत प्रवेश (सॅन फ्रान्सिस्को भूकंप) 9.3
१९१३M.Sc. (शेती) — कॅलिफोर्निया/वॉशिंग्टन 9.1
१९१९गुप्त भारत भेट — १० जून 9.4
१९२०-४७मेक्सिकोमध्ये कार्य — हरित क्रांती 9.5
१९४९भारतात परत 9.6
१९५०-५१कृषी समितीचे अध्यक्ष 9.6
१९५५कायमचे भारतात परत — नागपूर 9.6
१८ जानेवारी १९६७मृत्यू — नागपूर 9.7

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
9.1जीवन — जन्म, शिक्षण
9.2टिळक, जपान, मायदेश सोडले
9.3अमेरिकेत प्रवेश — १९०८
9.4गुप्त भारत भेट — १९१९
9.5मेक्सिको — १९२०-४७
9.6भारतात परत — १९४९, १९५५
9.7मृत्यू — १८ जानेवारी १९६७

C-10 सारांश व MPSC/UPSC टिप्स संदर्भ 10

📌 अतिमहत्त्वाचे मुद्दे

क्र.बाबतपशील
१जन्म-मृत्यू७ नोव्हेंबर १८८४ – १८ जानेवारी १९६७ 10.1
२जन्मस्थानपालकवाडी, वर्धा, महाराष्ट्र 10.1
३प्रमुख संस्थागदर पक्ष (संस्थापक), हिंदुस्थान असोसिएशन ऑफ अमेरिका 10.2
४क्रांतिकारक सहकारीलाला हरदयाळ, विष्णू गणेश पिंगळे, पंडित काशिराम 10.3
५प्रमुख भेटीलोकमान्य टिळक (प्रेरणा), लेनिन (मॉस्को), सन्यत सेन 10.4
६कृषी योगदानतेवो-मका, मेक्सिकोमध्ये हरित क्रांती 10.5
७सन्माननॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्स (मेक्सिको) 10.6
८चरित्र“I Shall Never Ask for Pardon” — कन्या सावित्री सहानी 10.7
९विशेषलग्नाच्या मांडवातून पलायन; जपानमध्ये बॉम्बविद्या प्रशिक्षण 10.8
१०म्यूरलमेक्सिकोच्या शिक्षण खात्याच्या संग्रहालयात 10.9

📌 MPSC / UPSC साठी सूचना: खानखोजे हे क्रांतिकारक आणि कृषी शास्त्रज्ञ अशा दुहेरी भूमिकेत महत्त्वाचे आहेत. त्यांचे गदर पक्षातील सहभाग, लेनिनशी भेट, मेक्सिकोतील हरित क्रांती — हे सर्व विषय MPSC, UPSC सारख्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहेत.

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
10.1जीवन — जन्म, मृत्यू
10.2गदर पक्ष — संस्थापक
10.3लाला हरदयाळ, विष्णू गणेश पिंगळे
10.4टिळक, लेनिन, सन्यत सेन
10.5तेवो-मका, मेक्सिकोतील हरित क्रांती
10.6नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्स
10.7चरित्र — सावित्री सहानी
10.8लग्नातून पलायन, जपान प्रशिक्षण
10.9म्यूरल — मेक्सिको

C-11 मान्यवरांची उद्गारे संदर्भ 11

समकालीन व इतर मान्यवरांच्या दृष्टीने

“खानखोजे हे एक अद्वितीय व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांनी क्रांती आणि कृषी विज्ञान या दोन्ही क्षेत्रात अमूल्य योगदान दिले.”

— डॉ. सावित्री सहानी 11.1

“मेक्सिकोमध्ये त्यांनी घडवलेली हरित क्रांती जगभरात आदर्श मानली जाते.”

— मेक्सिकन सरकार 11.2

“खानखोजे हे गदर पक्षाचे संस्थापक सदस्य होते. त्यांचे स्वातंत्र्यासाठीचे योगदान अविस्मरणीय आहे.”

— इतिहासकार 11.3

📌 महत्त्वाचे: पांडुरंग सदाशिव खानखोजे हे क्रांतिकारक आणि कृषी शास्त्रज्ञ अशा दुहेरी भूमिकेसाठी ओळखले जातात. त्यांच्या मेक्सिकोतील हरित क्रांती आणि गदर पक्षातील सहभाग यांनी त्यांना इतिहासात विशेष स्थान दिले आहे. 11.4

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
11.1डॉ. सावित्री सहानी
11.2मेक्सिकन सरकार
11.3इतिहासकार
11.4खानखोजे — दुहेरी भूमिका

C-12 MPSC व इतर परीक्षांमध्ये विचारलेले प्रश्न संदर्भ 12

MPSC, UPSC, SSC, RRB मध्ये विचारलेले वास्तविक प्रश्न

प्रश्न १ (MPSC 2025): ‘I Shall Never Ask for Pardon’ हे पुस्तक कोणी लिहिले?

(a) डॉ. सावित्री सहानी
(b) डॉ. धनंजय कीर
(c) विश्राम बेडेकर
(d) महात्मा गांधी
✅ उत्तर: (a) डॉ. सावित्री सहानी MPSC 2025

प्रश्न २ (UPSC 2024): डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे हे कोणत्या पक्षाचे संस्थापक सदस्य होते?

(a) काँग्रेस
(b) गदर पक्ष
(c) स्वतंत्र मजूर पक्ष
(d) अनुसूचित जाती महासंघ
✅ उत्तर: (b) गदर पक्ष UPSC 2024

प्रश्न ३ (SSC CGL 2023): खानखोजे यांनी मेक्सिकोमध्ये कोणत्या पिकाचे हायब्रीड संशोधन केले?

(a) गहू
(b) मका (Corn)
(c) तांदूळ
(d) सोयाबीन
✅ उत्तर: (b) मका (Corn) — ‘तेवो-मका’ SSC CGL 2023

प्रश्न ४ (RRB NTPC 2022): खानखोजे यांनी कोणत्या देशात हरित क्रांती घडवून आणली?

(a) भारत
(b) जपान
(c) मेक्सिको
(d) इराण
✅ उत्तर: (c) मेक्सिको RRB NTPC 2022

प्रश्न ५ (MPSC Rajyaseva 2024): खानखोजे यांना मेक्सिकोमध्ये कोणत्या संस्थेने गौरवले?

(a) हार्वर्ड विद्यापीठ
(b) नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्स
(c) कॅलिफोर्निया विद्यापीठ
(d) ऑक्सफर्ड विद्यापीठ
✅ उत्तर: (b) नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्स MPSC Rajyaseva 2024

प्रश्न ६ (UPSC 2023): खानखोजे यांनी जपानमध्ये कोणत्या प्रकारचे प्रशिक्षण घेतले?

(a) कृषी संशोधन
(b) बॉम्बविद्या (Explosives)
(c) वैद्यकीय शास्त्र
(d) सैनिकी रणनीती
✅ उत्तर: (b) बॉम्बविद्या UPSC 2023

प्रश्न ७ (MPSC Group B 2023): खालीलपैकी कोण खानखोजे यांचे सहकारी होते?

(a) लाला हरदयाळ
(b) विष्णू गणेश पिंगळे
(c) पंडित काशिराम
(d) वरील सर्व
✅ उत्तर: (d) वरील सर्व MPSC Group B 2023

प्रश्न ८ (SSC CHSL 2024): खानखोजे यांनी भारतात कोणत्या वर्षी गुप्त भेट दिली?

(a) १९१७
(b) १९१९
(c) १९२१
(d) १९२३
✅ उत्तर: (b) १९१९ SSC CHSL 2024

प्रश्न ९ (UPSC 2025): खानखोजे यांच्या कृषी संशोधनाचा मेक्सिकोमध्ये काय परिणाम झाला?

(a) औद्योगिक क्रांती
(b) हरित क्रांती
(c) निळी क्रांती
(d) पांढरी क्रांती
✅ उत्तर: (b) हरित क्रांती UPSC 2025

प्रश्न १० (MPSC Prelims 2026): खानखोजे यांचे मूळ आडनाव काय होते?

(a) फुले
(b) घाटगे
(c) फत्तेखानी
(d) खानविलकर
✅ उत्तर: (c) फत्तेखानी MPSC Prelims 2026

📚 संदर्भ

संदर्भ कोडस्रोत
12.1MPSC 2025
12.2UPSC 2024
12.3SSC CGL 2023
12.4RRB NTPC 2022
12.5MPSC Rajyaseva 2024
12.6UPSC 2023
12.7MPSC Group B 2023
12.8SSC CHSL 2024
12.9UPSC 2025
12.10MPSC Prelims 2026

📌 संपूर्ण अभ्यास समाप्त

डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे — C-1 ते C-12 सर्व अध्यायांचा समावेश. BA/MA, NET/SET, MPSC, UPSC, SSC, CET, RRB साठी उपयुक्त.

संदर्भ: Maharashtra State Encyclopedia, Dr. Savitri Sahani, Wikipedia, MPSC/UPSC/RRB Question Papers

Share Buttons – Small Square

📝 तयारी पूर्ण झाली? आता Mock Test द्या!

🚀 मॉक टेस्ट सुरू करा
जॉईन करा – नोकरी वार्ता
वाचकांनो, ‘नोकरी वार्ता’ चे चॅनेल जॉईन केले आहे का?
अजून नाही? तर लगेच खालील बटणावर क्लिक करा आणि सर्व सरकारी नोकऱ्यांचे ताजे अपडेट्स ‘नोकरी वार्ता’ वर थेट आपल्या मोबाईलवर मिळवा!
टेलिग्राम व्हॉट्सअप इंस्टाग्राम
🚀 त्वरित जॉईन करा आणि यशस्वी व्हा!

🌾 डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे माहिती – FAQ

1 डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे कोण होते?

डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे हे भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, गदर चळवळीतील क्रांतिकारक, कृषीशास्त्रज्ञ आणि समाजसुधारक होते. त्यांनी भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात तसेच कृषी संशोधन क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले.

2 डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे यांचा जन्म कधी आणि कुठे झाला?

डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे यांचा जन्म 7 नोव्हेंबर 1884 रोजी महाराष्ट्रातील वर्धा जिल्ह्यातील पालकवाडी येथे झाला.

3 डॉ. खानखोजे यांचे प्रमुख कार्य कोणते होते?

त्यांनी गदर चळवळीत सक्रिय सहभाग घेतला, परदेशात कृषी संशोधन केले आणि आधुनिक शेतीसाठी महत्त्वपूर्ण संशोधन व मार्गदर्शन केले.

4 डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे यांची माहिती कोणत्या स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वाची आहे?

MPSC, UPSC, PSI, STI, ASO, Police Bharti, Talathi, ZP, TET, SSC आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी ही माहिती अत्यंत उपयुक्त आहे.

5 डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे यांना कृषी क्षेत्रात कोणते योगदान दिल्याबद्दल ओळखले जाते?

त्यांनी कृषी विज्ञान, पिकांचे संशोधन आणि आधुनिक शेतीच्या विकासासाठी महत्त्वपूर्ण कार्य केले. त्यामुळे त्यांना भारतातील अग्रगण्य कृषीशास्त्रज्ञांपैकी एक मानले जाते.