बीड कोतवाल भरती परीक्षा 2023 प्रश्नपत्रिका व उत्तरतालिका | Beed Kotwal Bharti Question Paper 2023
कोतवाल भरती परीक्षा – २०२३ (उत्तरांसह व सविस्तर स्पष्टीकरणासह)
परीक्षा दिनांक: ०३ सप्टेंबर, २०२३
वेळ: दुपारी १२.०० ते १.३० (१ तास ३० मिनिटे)
एकूण प्रश्न: ५० | एकूण गुण: १००
📌 मूळ प्रश्न आणि उत्तरांचे सविस्तर स्पष्टीकरण (Beed Kotwal Answer Key 2023)
१) बीड जिल्ह्यामध्ये किती क्षेत्र वनाखाली आहे?
A) 4.13% B) 3.15% C) 2.14% D) 4.12%
उत्तर: B) 3.15%
स्पष्टीकरण: बीड जिल्ह्यातील एकूण भौगोलिक क्षेत्रापैकी सुमारे ३.१५% क्षेत्र वनाच्छादित आहे.
२) बीड जिल्ह्यातील पाटोदा हे शहर कोणत्या नदीच्या काठावर वसलेले आहे?
A) सिंधफणा B) मांजरा C) सिना D) प्रवरा
उत्तर: C) सिना
स्पष्टीकरण: सीना नदी ही पाटोदा तालुक्यात उगम पावते आणि पाटोदा शहर या नदीच्या काठावर आहे.
३) नायगाव अभयारण्य कोणत्या पक्षासाठी प्रसिध्द आहे?
A) क्रौंच B) गरुड C) घुबड D) मोर
उत्तर: D) मोर
स्पष्टीकरण: बीड जिल्ह्यातील पाटोदा तालुक्यातील नायगाव अभयारण्य हे मोरांसाठी (मयूर अभयारण्य) प्रसिद्ध आहे.
४) पेशव्यांनी निझामांचा पराभव ….. येथील लढाईत केला.
A) गेवराई B) राक्षसभुवन C) संगमेश्वर D) कंकाळेश्वर
उत्तर: B) राक्षसभुवन
स्पष्टीकरण: १७६३ मध्ये राक्षसभुवन (ता. गेवराई, जि. बीड) येथे पेशवे श्रीमंत माधवराव आणि निजाम यांच्यात ऐतिहासिक लढाई झाली होती.
५) मुकुंदराज यांनी ….. हा प्रसिध्द ग्रंथ लिहीला.
A) विवेकसिंधु B) अमृतानुभव C) ज्ञानेश्वरी D) यापैकी नाही
उत्तर: A) विवेकसिंधु
स्पष्टीकरण: आद्यकवी मुकुंदराज यांनी ‘विवेकसिंधू’ हा मराठीतील पहिला तत्त्वज्ञानपर ग्रंथ लिहिला. (अमृतानुभव व ज्ञानेश्वरी हे संत ज्ञानेश्वर महाराजांचे ग्रंथ आहेत).
६) “हैदराबाद स्वातंत्र्य संग्रामाच्या आठवणी” हा ग्रंथ कोणी लिहीला?
A) बाबासाहेब परांजपे B) बाबासाहेब परुळेकर C) डॉ. लक्ष्मणराव पन्हाळे D) स्वामी रामानंद तीर्थ
उत्तर: D) स्वामी रामानंद तीर्थ
स्पष्टीकरण: हैदराबाद मुक्ती संग्रामाचे मुख्य नेते स्वामी रामानंद तीर्थ यांनी हा ग्रंथ लिहिला आहे.
७) नेकनूर परिसरातील प्रसिध्द आंब्याची जात कोणती?
A) काला बंदर B) काला पहाड C) काला चुहा D) काला घोडा
उत्तर: B) काला पहाड
स्पष्टीकरण: बीड तालुक्यातील नेकनूर परिसरातील ‘काला पहाड’ ही आंब्याची जात तिच्या विशेष चवीसाठी प्रसिद्ध आहे.
८) गंगथडी परिसरात पिकवल्या जाणाऱ्या ज्वारीला ….. ज्वारी म्हणतात.
A) शाळू ज्वारी B) टाकळी ज्वारी C) रबी ज्वारी D) मालदांडी ज्वारी
उत्तर: D) मालदांडी ज्वारी
स्पष्टीकरण: गोदावरीच्या खोऱ्यात (गंगथडी परिसर) मालदांडी (M-35-1) ही ज्वारीची जात मोठ्या प्रमाणावर घेतली जाते.
९) कोणता जिल्हा गोंड राजाचा जिल्हा म्हणून ओळखला जातो?
A) रायगड B) नांदेड C) चंद्रपूर D) वर्धा
उत्तर: C) चंद्रपूर
स्पष्टीकरण: चंद्रपूर परिसरावर ऐतिहासिक काळात गोंड राजांचे राज्य असल्यामुळे चंद्रपूरला गोंड राजांचा जिल्हा म्हणतात.
१०) नर्नाळा अभयारण्य ….. जिल्ह्यात आहे.
A) अहमदनगर B) लातूर C) कोल्हापूर D) अकोला
उत्तर: D) अकोला
स्पष्टीकरण: नर्नाळा किल्ला व अभयारण्य अकोला जिल्ह्यातील अकोट तालुक्यात सातपुडा पर्वतरांगेत आहे.
११) भंडारदरा येथे ….. प्रकल्प आहे.
A) जलविद्युत B) सौर उर्जा C) औष्णिक विद्युत D) यापैकी नाही
उत्तर: A) जलविद्युत
स्पष्टीकरण: अहमदनगर जिल्ह्यातील प्रवरा नदीवरील भंडारदरा धरणावर जलविद्युत निर्मिती प्रकल्प आहे.
१२) मालवण ….. फळांसाठी प्रसिध्द ठिकाण आहे.
A) कलिंगड B) काजू C) केळी D) सिताफळ
उत्तर: B) काजू
स्पष्टीकरण: सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण हे काजू प्रक्रिया आणि सागरी पर्यटनासाठी प्रसिद्ध आहे.
१३) ९६ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन ….. येथे घेण्यात आले.
A) नागपूर B) सिंधुदुर्ग C) सोलापूर D) वर्धा
उत्तर: D) वर्धा
स्पष्टीकरण: ९६ वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन फेब्रुवारी २०२३ मध्ये वर्धा येथे पार पडले.
१४) कोणत्या महसूल पध्दतीत शेतकरी जमीन मालक बनले?
A) कायमधारा B) जमीनदारी C) रयतवारी D) मनसबदारी
उत्तर: C) रयतवारी
स्पष्टीकरण: रयतवारी पद्धतीत कोणत्याही मध्यस्थाशिवाय थेट शेतकऱ्याला (रयतेला) जमिनीचा मालकी हक्क देण्यात आला होता.
१५) ….. ग्रंथ सावित्रीबाई फुले यांनी लिहीला.
A) गुलामगिरी B) सुबोध रत्नाकर C) अन टचेबल D) गिताई
उत्तर: B) सुबोध रत्नाकर
स्पष्टीकरण: ‘सुबोध रत्नाकर’ आणि ‘काव्यफुले’ हे ग्रंथ सावित्रीबाई फुले यांनी लिहिले. (गुलामगिरी – म. फुले, गिताई – विनोबा भावे).
१६) ….. हे ISRO चे अध्यक्ष आहेत.
A) शक्तीकांत दास B) अजयकुमार सुद C) नागेश्वर राव D) एस सोमनाथ
उत्तर: D) एस सोमनाथ
स्पष्टीकरण: परीक्षेच्या वेळी (सप्टेंबर २०२३) भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे (ISRO) प्रमुख एस. सोमनाथ हे होते.
१७) उज्जैन हे शहर ….. या नदीकाठी वसलेले आहे.
A) यमुना B) क्षिप्रा C) नर्मदा D) गोमती
उत्तर: B) क्षिप्रा
स्पष्टीकरण: मध्य प्रदेशातील धार्मिक शहर उज्जैन हे शिप्रा (क्षिप्रा) नदीच्या काठी वसलेले आहे.
१८) हल्दिया बंदर ….. राज्यात आहे.
A) पश्चिम बंगाल B) सिक्कीम C) ओरिसा D) तमिलनाडू
उत्तर: A) पश्चिम बंगाल
स्पष्टीकरण: हल्दिया हे पश्चिम बंगालमधील हुगळी नदीकाठावरील प्रमुख सागरी बंदर आहे.
१९) पंडित हरिप्रसाद चौरासिया ….. वाद्याचे वादक आहेत.
A) शहनाई B) तबला C) सरोद D) बासरी
उत्तर: D) बासरी
स्पष्टीकरण: पंडित हरिप्रसाद चौरासिया हे भारतातील प्रसिद्ध बासरीवादक आहेत.
२०) नेपाळ देशाची राजधानी कोणती?
A) कोलंबो B) काठमांडू C) ढाका D) मास्को
उत्तर: B) काठमांडू
स्पष्टीकरण: नेपाळची राजधानी काठमांडू आहे. (कोलंबो – श्रीलंका, ढाका – बांगलादेश, मॉस्को – रशिया).
२१) २७ फेब्रुवारी ….. दिन म्हणून साजरा केला जातो.
A) मराठी दिन B) युवक दिन C) भूगोल दिन D) आर्मी दिन
उत्तर: A) मराठी दिन
स्पष्टीकरण: कवीवर्य कुसुमाग्रज (वि. वा. शिरवाडकर) यांचा जन्मदिवस २७ फेब्रुवारी हा ‘मराठी भाषा गौरव दिन’ म्हणून साजरा होतो.
२२) रॉजर फेडरर ….. या खेळाचे खेळाडू आहेत.
A) फुटबॉल B) कुस्ती C) टेनिस D) क्रिकेट
उत्तर: C) टेनिस
स्पष्टीकरण: रॉजर फेडरर हा स्वित्झर्लंडचा महान आंतरराष्ट्रीय टेनिसपटू आहे.
२३) संतोष करंडक ट्रॉफी ….. खेळाशी संबंधीत आहे.
A) हाॅकी B) बॅडमिंटन C) गोल्फ D) फुटबॉल
उत्तर: D) फुटबॉल
स्पष्टीकरण: ‘संतोष ट्रॉफी’ ही भारतातील राष्ट्रीय स्तरावरील प्रसिद्ध फुटबॉल स्पर्धा आहे.
२४) चंद्रयान ३ च्या लेंडर व रोवर चे नाव ….. आहे.
A) विक्रम व प्रज्ञान B) आदित्य व विक्रम C) प्रज्ञान व आदित्य D) यापैकी नाही
उत्तर: A) विक्रम व प्रज्ञान
स्पष्टीकरण: चंद्रयान-३ मधील लेंडरचे नाव ‘विक्रम’ आणि रोव्हरचे नाव ‘प्रज्ञान’ होते.
२५) कनक या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.
A) शक्ती B) पुष्कर C) हेम D) पंकज
उत्तर: C) हेम
स्पष्टीकरण: कनक, हेम, सुवर्ण आणि कंचन हे सर्व ‘सोने’ या अर्थाचे समानार्थी शब्द आहेत.
२६) गीता व सीता भाकरी खातात. सीता व निता पोळी खातात, मीना व सीता आंबोळी खातात; तर तिन्ही पदार्थ खाणारी कोण?
A) सीता B) निता C) मीना D) गीता
उत्तर: A) सीता
स्पष्टीकरण: दिलेल्या माहितीनुसार सीता भाकरी, पोळी आणि आंबोळी या तिन्ही पदार्थांच्या यादीत समाविष्ट आहे.
२७) मांजराला कुत्रा म्हटले, कुत्र्याला घोडा म्हटले, घोड्याला गाय म्हटले, गायीला बैल म्हटले आणि बैलाला म्हैस म्हटले तर मांजराच्या शत्रूला काय म्हणाल?
A) घोडा B) कुत्रा C) बैल D) म्हैस
उत्तर: A) घोडा
स्पष्टीकरण: १. मांजराचा मूळ शत्रू ‘कुत्रा’ असतो. २. कोड्यातील सांकेतिक भाषेनुसार ‘कुत्र्याला घोडा म्हटले’ आहे. ३. म्हणून मांजराच्या शत्रूला ‘घोडा’ म्हटले जाईल.
२८) योग्य पर्याय निवडा: कन्या, तूळ, मकर, वृषभ
A) मृग B) धन C) मीन D) आद्रा
उत्तर: C) मीन
स्पष्टीकरण: कन्या, तूळ, मकर, वृषभ या सर्व राशी आहेत. पर्यायांपैकी ‘मीन’ हीसुद्धा रास आहे.
२९) 5 : 125 :: 9 : ?
A) 81 B) 729 C) 712 D) 739
उत्तर: B) 729
स्पष्टीकरण: ५ चा घन 5^3 = 125 आहे, त्याचप्रमाणे ९ चा घन 9^3 = 729 होतो.
३०) एका सांकेतिक भाषेत BALL = 4799, KNOW = 3256 व CAN = 872 तर या भाषेत LOCK हा शब्द कसा लिहाल?
A) 9583 B) 9853 C) 9385 D) 8953
उत्तर: A) 9583
स्पष्टीकरण: BALL वरून L = 9; KNOW वरून O = 5, K = 3; CAN वरून C = 8, त्यामुळे LOCK = 9583.
३१) ३६ लिटर = किती मिलिलीटर?
A) 360 B) 3600 C) 36000 D) 3.6
उत्तर: C) 36000
स्पष्टीकरण: १ लिटर = १००० मि.ली., त्यामुळे ३६ लिटर = 36 x 1000 = 36000 मि.ली.
३२) सुजयला मराठीत ७५ पैकी ६० गुण, गणितात ४० पैकी ३६ गुण, विज्ञानात ५० पैकी ३० गुण व इंग्रजीत १०० पैकी ७५ गुण मिळाले; तर त्याला कोणत्या विषयात सर्वात जास्त गुण मिळाले?
A) मराठी B) गणित C) विज्ञान D) इंग्रजी
उत्तर: B) गणित
स्पष्टीकरण: टक्केवारी काढल्यास: मराठी 80%, गणित 90%, विज्ञान 60%, इंग्रजी 75%. त्यामुळे गणितात सर्वाधिक गुण मिळाले.
३३) म्हणीचा अर्थ ओळखा “शेंडी तुटो की पारंबी तुटो” –
A) प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या गोष्टीला पुराव्याची गरज नसते B) दुसऱ्याच्या जिवावर स्वतः उदारपणा दाखविणे C) जशी इच्छा असेल तशी स्वप्ने पडणे D) दृढ निश्चय करणे
उत्तर: D) दृढ निश्चय करणे
स्पष्टीकरण: कोणत्याही परिस्थितीत ठरवलेले काम पूर्ण करण्याचा पक्का निर्धार करणे म्हणजेच ‘शेंडी तुटो की पारंबी तुटो’.
३४) पुढीलपैकी वर्तमानकाळी क्रियापद कोणते?
A) बसत असे B) बसत असतो C) बसला D) बसला होता
उत्तर: B) बसत असतो
स्पष्टीकरण: ‘बसत असतो’ हे रीति वर्तमानकाळाचे क्रियापद आहे.
३५) शब्दसमूहाबद्दल योग्य असणाऱ्या शब्दाचे पर्याय ओळखा: शत्रुकडील बातम्या आणणारा –
A) वार्ताहर B) बातमीदार C) हेर D) निवेदक
उत्तर: C) हेर
स्पष्टीकरण: शत्रुपक्षाची गुप्त बातमी किंवा माहिती आणणाऱ्या व्यक्तीला ‘हेर’ (गुप्तहेर) म्हणतात.
३६) मराठवाड्याची राणी लक्ष्मीबाई म्हणून कोणाला ओळखतात?
A) लक्ष्मीबाई पाटील B) शारदाताई बिंदु C) सरोजनी नायडू D) दगडाबाई शेळके
उत्तर: D) दगडाबाई शेळके
स्पष्टीकरण: हैदराबाद मुक्ती संग्रामातील क्रांतीकारी योगदानामुळे दगडाबाई शेळके यांना ‘मराठवाड्याची राणी लक्ष्मीबाई’ म्हणतात.
३७) 5 (9/10) हा अपूर्णांक दशांश अपूर्णांकाच्या स्वरुपात लिहा.
A) 5.09 B) 5.009 C) 5.9 D) 50.9
उत्तर: C) 5.9
स्पष्टीकरण: 5 + 9/10 = 5 + 0.9 = 5.9.
३८) भूदान चळवळ कोणी सुरु केली?
A) विनोबा भावे B) महात्मा गांधी C) दयानंद सरस्वती D) बाळ गंगाधर टिळक
उत्तर: A) विनोबा भावे
स्पष्टीकरण: आचार्य विनोबा भावे यांनी १९५१ मध्ये भूदान चळवळ सुरू केली होती.
३९) ५८.३६ मीटर म्हणजे किती मीटर किती सेंटिमीटर होईल?
A) 5 मीटर 836 सेंटि मीटर B) 85 मीटर 36 सेंटि मीटर C) 36 मीटर 58 सेंटि मीटर D) 58 मीटर 36 सेंटि मीटर
उत्तर: D) 58 मीटर 36 सेंटि मीटर
स्पष्टीकरण: ५८.३६ मीटर म्हणजेच ५८ पूर्ण मीटर आणि ३६ सेंटीमीटर.
४०) ५०० रुपये म्हणजे २० रुपयांच्या किती नोटा?
A) 20 B) 25 C) 50 D) 100
उत्तर: B) 25
स्पष्टीकरण: 500 / 20 = 25 नोटा.
४१) १ मीटर बाजू असलेल्या चौरसाकृती भूखंडाची किंमत ८०० रुपये असल्यास १५ मीटर बाजू असलेल्या चौरसाकृती भूखंडाची किंमत काढा.
A) 1800 रु B) 18000 रु C) 18500 रु D) 180000 रु
उत्तर: D) 180000 रु
स्पष्टीकरण: १ मीटर बाजू असलेल्या भूखंडाचे क्षेत्रफळ = 1 x 1 = 1 चौ.मी., किंमत = 800 रु. १५ मीटर बाजू असलेल्या भूखंडाचे क्षेत्रफळ = 15 x 15 = 225 चौ.मी. एकूण किंमत = 225 x 800 = 1,80,000 रुपये.
४२) 7, 8, 11, 17, 27, 42, ?
A) 49 B) 53 C) 63 D) 61
उत्तर: C) 63
स्पष्टीकरण: फरकाची मालिका +1, +3, +6, +10, +15 अशी आहे. पुढील फरक +21 असेल -> 42 + 21 = 63.
४३) 11, 24, 39, 416, 525, 636, ?
A) 749 B) 739 C) 729 D) 719
उत्तर: A) 749
स्पष्टीकरण: ही संख्यांची मालिका जोड-अंकांनी बनलेली आहे, जिथे पहिला अंक ही क्रमवार संख्या (1, 2, 3, …) आहे आणि त्याच्या पुढे त्याचा वर्ग (संख्या^2) जोडला आहे: 1 आणि 1^2 (1) -> 11, 2 आणि 2^2 (4) -> 24, 3 आणि 3^2 (9) -> 39, 4 आणि 4^2 (16) -> 416, 5 आणि 5^2 (25) -> 525, 6 आणि 6^2 (36) -> 636, पुढील क्रम 7 चा येईल: 7 आणि 7^2 (49) -> 749.
४४) गटाशी जुळणारे पद निवडा: सावतामाळी, गोरा कुंभार, कबीर, …..
A) मीराबाई B) बिरबल C) चंद्रगुप्त D) लीलावती
उत्तर: A) मीराबाई
स्पष्टीकरण: सर्व नामांकित भक्तीकालीन संत-कवी आहेत.
४५) पुढीलपैकी विशेषण असणारा पर्याय निवडा.
A) कान B) छान C) पान D) दान
उत्तर: B) छान
स्पष्टीकरण: ‘छान’ हा गुणविशेषण दाखवणारा शब्द आहे.
४६) “पायाखाली रान घाली सारे” या ओळीतील क्रियापद ओळखा.
A) रान B) घाली C) सारे D) पायाखाली
उत्तर: B) घाली
स्पष्टीकरण: वाक्याचा अर्थ पूर्ण करणारा क्रियावाचक शब्द ‘घाली’ हे क्रियापद आहे.
४७) गणेश चतुर्थी : भाद्रपद :: होळी : ?
A) फाल्गुन B) माघ C) वैशाख D) कार्तिक
उत्तर: A) फाल्गुन
स्पष्टीकरण: गणेश चतुर्थी भाद्रपद महिन्यात तर होळी फाल्गुन महिन्यात येते.
४८) पुढीलपैकी भुतकाळी नसणारे वाक्य निवडा:
A) मी दररोज व्यायाम करीन B) संतोष मामाच्या गावाला गेला C) सकाळीच वडील कामावर गेले D) आम्ही कार्यक्रमाची तयारी केली होती
उत्तर: A) मी दररोज व्यायाम करीन
स्पष्टीकरण: हे वाक्य भविष्यकाळातील आहे.
४९) हैद्राबाद मुक्ती संग्रामासाठी राबविण्यात आलेल्या मोहिमेचे नाव खालीलपैकी कोणते?
A) ऑपरेशन सायलेंट B) ऑपरेशन पोलो C) ऑपरेशन मुस्कान D) ऑपरेशन ब्लू स्टार
उत्तर: B) ऑपरेशन पोलो
स्पष्टीकरण: १३ सप्टेंबर १९४८ रोजी राबवलेल्या पोलिस कारवाईचे नाव ‘ऑपरेशन पोलो’ होते.
५०) पुढीलपैकी कोणता शब्द सूर्य या शब्दाचा समानार्थी शब्द नाही?
A) सविता B) मित्र C) केसरी D) आदित्य
उत्तर: C) केसरी
स्पष्टीकरण: केसरी म्हणजे सिंह; उर्वरित तिन्ही सूर्याचे समानार्थी शब्द आहेत.
ही Beed Kotwal Bharti Question Paper 2023 ची माहिती आपल्या मित्रांना आणि गरजू उमेदवारांना नक्की शेअर करा.
| माहिती / Link | Action |
|---|---|
| 📄 Beed Kotwal Bharti Question Paper 2023 PDF | Click Here |
| 📝 Beed Kotwal Bharti Exam Pattern | Click Here |
| 📚 Beed Kotwal Bharti Syllabus | Click Here |
| 📄बीड जिल्हा कोतवाल भरतीसाठी ‘सराव पेपर’ (Mock Test) | Mock Test-1 Mock Test-2 |
Latest Government Jobs, Bharti, Recruitment, Result, Hall Ticket आणि Current Affairs Updates साठी NaukriVarta Group मध्ये Join व्हा.
महसूल सेवक (कोतवाल) भरती 2026 – निवड पद्धती, अभ्यासक्रम व परीक्षा पॅटर्न
FAQ – Beed Kotwal Bharti Question Paper 2023
- What is the Beed Kotwal Bharti Question Paper 2023? / बीड कोतवाल भरती प्रश्नपत्रिका 2023 म्हणजे काय?
बीड कोतवाल भरती परीक्षा 2023 मध्ये विचारण्यात आलेल्या 50 प्रश्नांची प्रश्नपत्रिका येथे दिली आहे. / This post provides the 50-question paper asked in the Beed Kotwal Bharti Exam 2023. - When was the Beed Kotwal Bharti Exam 2023 conducted? / बीड कोतवाल भरती परीक्षा 2023 कधी झाली?
ही परीक्षा 03 सप्टेंबर 2023 रोजी झाली होती. / The examination was conducted on 3 September 2023. - How many questions and marks were there in the exam? / परीक्षेत किती प्रश्न व गुण होते?
परीक्षेत 50 प्रश्न आणि 100 गुण होते. / The exam consisted of 50 questions for a total of 100 marks. - What was the duration of the Beed Kotwal Bharti Exam? / बीड कोतवाल भरती परीक्षेचा कालावधी किती होता?
परीक्षेचा कालावधी 1 तास 30 मिनिटे होता. / The duration of the examination was 1 hour 30 minutes. - Are answers and explanations available with the question paper? / प्रश्नपत्रिकेसोबत उत्तरे व स्पष्टीकरण दिले आहे का?
होय. प्रश्नपत्रिकेतील प्रत्येक प्रश्नासोबत योग्य उत्तर आणि स्पष्टीकरण दिले आहे. / Yes. Correct answers and explanations are provided along with the questions.